Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı.
Düzenlemeyle icra-iflas, noterlik, idari yargı ve ceza yargılamasına ilişkin birçok alanda değişikliğe gidildi.
Kanunda yer alan düzenlemelerle ortaklığın giderilmesine ilişkin satış işlemlerinden idari yargıda tek hakim tarafından görülecek dava sınırlarının genişletilmesine, temyiz sistemindeki değişikliklerden hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kurumunun yeniden düzenlenmesine kadar birçok yeni hüküm getirildi.
İcra ve iflas düzenlemeleri
İcra ve İflas Kanunu’nda yapılan değişiklik kapsamında, tamamı mirasçılara ait olan taşınmazlarda ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verilmesi halinde ilk açık artırma yalnızca mirasçı maliklerin katılımıyla yapılacak. Bu uygulama sadece ilk artırma için geçerli olacak.
Elektronik satış portalına ilişkin düzenlemeler de değiştirildi. Satış isteyen alacaklı, artırma süresinin sona ermesinden önceki iş günü mesai bitimine kadar icra dairesine başvurması halinde alacağı oranında teminat göstermekten muaf tutulacak. Hazine de açık artırmalarda teminat yatırmayacak.
İhale ilanlarında tekliflerin geçerlilik koşulları, ihale bedelinin yatırılmaması halinde uygulanacak yaptırımlar ve teminatlara ilişkin hükümler daha ayrıntılı şekilde yer alacak.
Noterlik işlemlerinde dijitalleşme ve Danıştay’da geçiş süresi
Noterlik Kanunu’nda yapılan değişiklikle noterlik evraklarının mahkemeler ve kamu kurumlarıyla elektronik ortamda paylaşılmasının önü açıldı. Onaylı belge örnekleri güvenli elektronik imzayla dijital olarak gönderilebilecek. Bu işlemler için ayrıca harç veya vergi alınmayacak.
Yasayla, Danıştay’daki mevcut daire yapısının korunmasına yönelik geçiş süresi dört yıl uzatıldı. Mevcut sistem 23 Temmuz 2030’a kadar devam edecek.
Tek hakimli davaların kapsamı genişledi
Yasayla idari ve vergi yargısında tek hakim tarafından görülebilecek davaların kapsamı genişletildi. Buna göre, konusu 486 bin lirayı aşmayan bazı iptal ve tam yargı davaları ile belirli disiplin cezalarına ilişkin uyuşmazlıklar tek hakim tarafından karara bağlanabilecek.
Öğrencilerin sınıf geçme, burs, kredi ve yurt işlemlerine ilişkin davalar ile kamu görevlilerinin izin, lojman, geçici görevlendirme ve uyarma cezalarına yönelik bazı davalar da bu kapsamda değerlendirilecek. Aynı parasal sınırın altında kalan bazı vergi davaları da tek hakim tarafından görülecek.
İstinaf ve temyiz sisteminde değişiklik
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle bölge idare mahkemelerinin istinaf incelemesi sonunda daha geniş yetkiler kullanabilmesine imkan tanındı. Mahkemeler gerektiğinde ilk derece mahkemesi kararının gerekçesini değiştirerek veya maddi hataları düzelterek başvuruyu reddedebilecek.
Usule ilişkin eksikliklerin bulunması halinde dosya ilk derece mahkemesine gönderilebilecek. Ancak keşif, bilirkişi incelemesi veya duruşma eksikliği gibi durumlarda bu eksiklikler bölge idare mahkemesi tarafından da tamamlanabilecek.
Temyiz sisteminde yapılan değişiklikle ise bazı kararlar için Danıştay’a başvuru imkanı getirildi. Buna göre, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden verdiği bazı kararlar, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde temyiz edilebilecek. Buna karşılık tek hakim tarafından görülen bazı davalarda ve belirli kanunlar kapsamındaki uyuşmazlıklarda temyiz yolu kapalı olacak.
Dolandırıcılık suçunda ceza indirimi
Kanunla Türk Ceza Kanunu’nun nitelikli dolandırıcılık suçunu düzenleyen maddesinde değişiklik yapıldı. Buna göre, dolandırıcılık suçuna iştirak eden kişinin eyleminin yalnızca banka hesabı, ödeme aracı veya ilgili bilgileri başkasına vermekle sınırlı kalması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilebilecek.
HAGB yeniden düzenlendi
Kanunun ceza yargılamasına ilişkin en önemli düzenlemelerinden biri, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumuna yönelik oldu. Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda yeniden düzenlenen hükümlere göre, sanığa verilen cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması halinde mahkeme gerekli şartların varlığı durumunda HAGB kararı verebilecek.
HAGB uygulanabilmesi için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış olması, yeniden suç işlemeyeceği yönünde mahkemede kanaat oluşması ve mağdurun ya da kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmiş olması gerekecek.
Düzenlemeye göre işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlilerinin görevleri sırasında işlediği ve kötü muamele kapsamında değerlendirilen bazı suçlarda HAGB hükümleri uygulanamayacak.
ANKA/HS,MK
